W kawałku drewna zapisano więcej, niż widać na pierwszy rzut oka

W Stalowej Woli, w Izbie Lasowiackiej Miejskiego Domu Kultury, rzeźby Jana Puka stają się punktem wyjścia do opowieści o dawnym świecie. Każdy detal prowadzi tu dalej - ku tradycjom, codziennym zajęciom i wyobrażeniom Lasowiaków.

• Rzeźby Jana Puka odsłaniają pamięć Puszczy Sandomierskiej
• „Z podwórka dziadka Jana” przenosi zabawkarstwo do cyfrowego archiwum
• Uważne patrzenie zamienia drewniany przedmiot w opowieść

Rzeźby Jana Puka odsłaniają pamięć Puszczy Sandomierskiej

Drewniane figurki nie są tylko dekoracyjnymi przedmiotami. W ich kształtach i szczegółach zapisano fragment życia mieszkańców Puszczy Sandomierskiej - ich zwyczaje, sposób patrzenia na świat oraz ślady codzienności, która dziś wymaga uważnego odczytania.

W Izbie Lasowiackiej trwa praca nad takim właśnie odczytywaniem zbiorów. Rzeźby są oglądane, porównywane i analizowane, a spostrzeżenia trafiają do opisów etnograficznych. To zajęcie wymagające cierpliwości, bo znaczenie przedmiotu często kryje się w drobnym elemencie: geście postaci, układzie stroju albo scenie uchwyconej w drewnie. 🪵

„Z podwórka dziadka Jana” przenosi zabawkarstwo do cyfrowego archiwum

W ramach projektu „Z podwórka dziadka Jana - zachowanie i transmisja żywej tradycji zabawkarstwa Lasowiaków” dokumentowane są rzeźby Jana Puka oraz wiedza związana z ich powstawaniem i znaczeniem.

Powstają nie tylko teksty. Materiał uzupełniają nagrania audio i wideo, dzięki którym lasowiackie dziedzictwo może być zachowane w przystępnej formie i przekazywane kolejnym pokoleniom. Takie opracowanie pozwala spojrzeć na zabawkarstwo nie jak na zamknięty rozdział, lecz jak na żywą tradycję, którą można poznawać, badać i dalej opowiadać. 🎙️

Ważną częścią projektu jest również Cyfrowe Archiwum Tradycji. Trafiające tam informacje będą mogły służyć jako źródło wiedzy i inspiracja dla osób zainteresowanych kulturą Lasowiaków, a także materiał do przyszłych badań.

Uważne patrzenie zamienia drewniany przedmiot w opowieść

Praca nad opisami zaczyna się od prostych czynności: patrzenia, zadawania pytań, słuchania i zapisywania. W ich wyniku rzeźba zyskuje szerszy kontekst. Przestaje być pojedynczym eksponatem, a staje się świadectwem ludzi i ich życia.

Projekt realizowany jest we współpracy z Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli, w ramach programu dotacyjnego „Niematerialne - przekaż dalej”. Dzięki temu opowieści ukryte w pracach Jana Puka zostają nie tylko opisane, ale też zabezpieczone w formie, z której będą mogły korzystać następne pokolenia. 📚

na podstawie: MDK w Stalowej Woli.