Dlaczego powiaty potrzebują więcej Ośrodków Interwencji Kryzysowej - wnioski z konferencji BRPO

Podczas konferencji zorganizowanej przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wprowadzono do debaty problem braków w systemie pomocy kryzysowej i propozycje zmian prawnych. Uczestnicy mówili o finansowaniu, kadrze i potrzebie lepszej koordynacji między służbami — temat szczególnie rezonował wśród przedstawicieli powiatów, które jeszcze nie mają takich ośrodków. Konferencja odbyła się w Biurze RPO 25 listopada 2025 r.

• Najważniejsze postulaty i liczby, które trzeba zapamiętać
• Głos praktyków i służb - jak to działa dziś
• Stalowa Wola - przykład łączenia zasobów

Najważniejsze postulaty i liczby, które trzeba zapamiętać

W wystąpieniu Marcin Wiącek przypomniał, że postulaty wobec funkcjonowania OIK pojawiają się od lat i wciąż dotyczą głównie uregulowań prawnych, finansowania oraz poprawy warunków pracy osób w tych placówkach.

“Pobyt w ośrodku interwencji kryzysowej nie powinien być liczony w dniach i godzinach — powinien wynikać z realnych potrzeb” — mówił Rzecznik.

Organizatorzy i prelegenci powoływali się na raport NIK z 2021 r., z którego wynika, że nieco ponad połowa powiatów nie utworzyła OIK, a spośród tych istniejących jedynie 30 proc. zapewnia pomoc całodobową. Mówiono też o konieczności nadania wojewodom narzędzi nadzorczych oraz stworzenia kompleksowej ustawy regulującej działanie OIK i standardy pracy.

Głos praktyków i służb - jak to działa dziś

Praktycy podkreślali wartość interdyscyplinarności i współpracy z policją, strażą pożarną, szkołami i organizacjami pozarządowymi. Przykłady obejmowały:

• model Zespołu Ośrodków Wsparcia w Piastowie, łączący pomoc ofiarom przemocy z interwencją kryzysową — wskazywany jako oszczędny i efektywny przez Adriana Ejssymonta;
• Przyjazne Patrole łączące policjantów, psychologów i pracowników socjalnych;
• działania profilaktyczne w szkołach i mediacje rówieśnicze, które mają zmniejszać liczbę kryzysów u młodzieży.

Eksperci zwracali uwagę na bariery: niewystarczające finansowanie, brak kadry, niskie wynagrodzenia oraz rozproszenie odpowiedzialności między instytucjami. W dyskusji pojawiła się także propozycja Forum Ośrodków Interwencji Kryzysowej w ramach Związku Powiatów Polskich jako platformy wymiany doświadczeń i lobbingu legislacyjnego.

Stalowa Wola - przykład łączenia zasobów

W panelu zaprezentowano model współfinansowania, który realizuje Stalowowolski Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej. Dyrektor Patrycja Rząd i zastępca prezydenta Monika Pachacz-Świderska wskazywały, że ośrodek działa dzięki środkom z gminy i powiatu oraz możliwości wynajmu mieszkań z zasobów miasta dla osób korzystających z pomocy. To przykład praktycznego rozwiązania, które ułatwia dostęp do schronienia i usług społecznych bez tworzenia dodatkowych kosztów infrastrukturalnych.

Barbara Imiołczyk, prowadząca konferencję, apelowała o otwarte drzwi OIK dla mieszkańców:

“Po to, by wasi mieszkańcy zobaczyli przed sobą otwarte drzwi, a nie ścianę.”

Dla mieszkańca: to rozwiązanie oznacza realną szansę na szybszą pomoc w sytuacji nagłej — lokalne ośrodki, jeśli są współfinansowane i wyposażone w interdyscyplinarny zespół, potrafią reagować szybko i redukować eskalację problemów (mniej interwencji policji, kuratorów czy rozbudowanych procedur). W praktyce warto obserwować, czy powiat i gmina potrafią zapewnić stabilne źródła finansowania, dostęp do mieszkań tymczasowych oraz programy szkoleniowe dla kadry — to elementy, które decydują o skuteczności OIK.

Konferencja wskazała kierunek: legislacja, standardy kształcenia oraz lepsza koordynacja międzyresortowa mogą sprawić, że Ośrodki Interwencji Kryzysowej przestaną być rzadkim wyjątkiem, a staną się stałym elementem systemu ochrony obywatela.

na podstawie: Starostwo Powiatowe Stalowej Woli.